در یک سایت خارجی فلسفه برای کودکان و نوجوانان در قسمتی به اسامئ برندگان مسابقه نقاسی در مورد دو موضوع "دلسوزی و مهربانی" و "خشم و خشونت" برخورد کردم که اسامی برندگان همراه با نقاشیشان در سایت دیده میشد. توجه شما را جلب میکنم به تماشای تعدادی از این نقاشی ها در سایت:

 

 

.فلسفه وکودکان

 

 

در تصویر بالا سمت چپ ببینید کودک چگونه خشونت را در غالب بمب گذاری آنهم به دست یک سیاهپوست

به تصویر کشیده است..

 

-داستانهای فکری 1و2      به همراه راهنمای معلم         نویسنده: فیلیپ کم        انتشارات امیر کبیر

-چرا من این کسی شدم که امروز هستم     نویسنده: هاله رضایی و متیو لیپمن            انتشارات نزهت

-بچه های فیلسوف                                   نویسنده: جوانا هاینز

 

 

متیو لیپمن:

-می توان از فلسفه در جهت آگاهی دادن به کو دکان استفاده کرد.

-می توان به فلسفه به مثابه فرم بسیار پیچیده آموزش نگاه کرد.

-برنامه فلسفه برای کودکان بهترین رویکرد برای بهبود تفکر کودکان است.

-این برنامه معرفت و درک کودکان را هماهنگ می سازد.

 

-مارگارت شارپ:

-کودک از طریق پرس و جوی  جمعی تعهد و شجاعت عمل بدست میآورد.

-فلسفه توانایی پرسیدن سوال مناسب است.

-متون داستانی ابزاری مناسب برای پرسش و پاسخ فراهم می کند.

 

برینیفیر:

-معلم خوب کسی است که به جای شما فکر نکند.

 

تاریخچه فلسفه برای کودکان

در اواخر سالهای 1960 در دانشگاه کلمبیا – نیویورک استاد متیو لیپمن در حین تدریس فلسفه برای دانشجو یا نش متوجه شد که آنان از قدرت استدلال و داوری مناسبی برخوردار نیستند و این ناشئ از ضعف در قدرت تفکر انان است که البته تقویت نیروی تفکر می بایستی از سالهای کودکی انجام می شده ولذا او به این فکر افتاد که  یکسری متون درسی برای کودکان  بصورت داستان بنویسد  که البته آن داستانها با دقت و ظرافت نکات فلسفی قابل فهم و در عین حال جذابی را برای کودکان در بر داشته باشند.

کلاس درس فلسفه کودکان بشکل حلقه وار است. یعنی معلم به همراه شاگردان دور هم می نشینند و پس از خواندن متن با صدای بلند با هم به مباحثه می پر دازند.

این روشی است که فکر کودک را بر می انگیزد و باعث می شود او در مورد مسائل مختلف تجزیه تحلیل کند .بچه ها یاد می گیرند به جای حفظ کردن جوابهای از پیش تعیین شده توسط معلم و حفظ کردن طوطی وار آنها خود به جواب برسند آنهم با مشارکت و کار گروهی.

فلسفه مادر همه علوم است و ما اغاب آن را از یاد برده ایم و ذهن کودکان و شاگردان خود را مانند صندوقی مئ دانیم که در طول سال تحصیلی در این صندوق باز میشود و انباری از اطلاعات و معلومات را وارد حافظه کوتاه مدت آنها میکنیم در حالیکه می دانیم پس از امتحانات در این صندوق باز شده و اطلاعات آن در طول سه ماه تابستان کاملا تخلیه می شود.این مطلب را امتحانات ازشیابی ورودی در ابتدای سال تحصیلی ثابت می کند.(حد اقل در مورد مقطع متوسطه و پیش دانشگاهی این طور است).

به هر حال معلم محوری دیگر بس – حافظه محوری دیگر بس- به ما می گویند روش تدریس فعال سر کلاس اجرا کنید اما بستر سازی مناسب برای اجرای روشهای فعال ابتدا باید انجام شود تا معلم بتواند با آسودگی آن روش را پیاده کند.حجم کتاب زیاد و ساعت کم تدریس  با پیاده کردن روش تدریس فعال مغایرت دارد چون این روش بسیار وقت گیر است. از طرفی دانش آموزی که تمام دوران ابتدایی و راهنمایی خود را با روشهای قدیمی حفظی و جزوه نویسی طی کرده چطور می توان از او انتظار داشت حتی برای چند دقیقه روی مساله ای فکر کند و در جمع دوستان به جواب برسد؟بارها برای من پیش آمده که دانش آموز دبیرستانی از من خواسته که از روشهای جدید استفاده نکنیم چون:" وقت کلاس گرفته می شود و ما بعدا مئ رویم توی خانه اینها را مثل سالهای قبل حفظ می کنیم شما نمونه سوال امتحانی با ما کار کنید"...................................................................

و اینجاست که من روی صندلی ام می نشینم و با خود می گویم شاید اینجا در یکی از روستاهای دور افتاده استان اصفهان بدلیل فقر فرهنگی بچه ها اینطور فکر می کنند .شاید در مدارس دیگر از روشهای فعال خیلی هم خوب استقبال می شود. البته اگر معلمان استفاده کنند.شما به من بگویید در گو شه و کنار ایران چه خبر؟

و درست به همین دلیل بود که فکر کردم روشهای جدید را باید از کودکی آموزش داد و آن را در آموزش فلسفه به کودکان یافتم.

سلام

بزودي با ترجمه شعرهاي پر جسپرسن با شما خواهيم بود . در ضمن جالب است بدانيد اين ترجمه ها براي يك كودك ۹ ساله خوانده شده و او نقاشي ذهني خود را كشيده. اميد كه خوشتان بيايد. نرگس بحريني كارشناسي ارشد زبان انگليسي

می توان یک کلاس فلسفه را فقط با نوشتن چند پرسش روی تابلو آغاز کرد.بدون اینکه لازم باشد متن یا داستانی در ابتدا خوانده شود.به سوالات زیر دقت کنید. چنین سوالاتی میتوانند آغازگر بحث های جالبی در حلقه کندو کاو باشد.

1.اگر تعداد انسانها مدام زیادتر و زیادتر شود آیا فضای کافی روی کره زمین برای زندگی آنها وجود خواهد داشت؟

2.آیا فکر می کنید افزایش انسانها روئ کره زمین خوب است یا بد؟

1.کلمات از کجا می آیند؟

2.آیا بهتر نبود اگر همه انسانها به یک زبان حرف می زدند؟                 

اولین سوالی که بشر پرسید چه بود؟

چه کاری است که بچه ها بهتر از بزرگترها می توانند انجام دهند؟          

بزرگترین کشفی که بشر تا کنون انجام داده به نظر شما چه بوده؟

 عضویت خانم نرگس بحرینی را در انجمن فلسفه برای کودکان تبریک عرض نموده و آرزوی موفقیت ایشان را در مسیری که انتخاب نموده اند  را داریم.

آموزش فلسفه برای کودکان در انگلستان با آنچه که در آمریکا یا سا یر کشورها اکثرا وجود دارد فرق میکند.در انگلستان معلمان علاوه بر استفاده از متون از محرکهای دیگری نظیر موسیقی هنر نقاشی صنایع دستی و ... نیز استفاده می کنند.

کارین موریس یک  فیلسوف و مشاور است که در حقیقت از شاگردان متیو لیپمن بوده است. او برای تدریس فلسفه به کودکان روشی را با استفاده از کتابهای تصویری ابداع کرده است.موریس عقیده دارد که کتابهای تصویری در هر کلاسی اهمیت فوق العادهای برای برقراری مکالمه دارند.او کتاب تدریس فلسفه با کتابهای تصویری  را منتشر کرد .

(Teaching philosophy with picture books)

او همچنین از محرکهای مختلفی نظیر موسیقی اشیا و تصاویر استفاده می کند.

از دیگر کتابهای کارین می توان به مجموعه های :

Storywise : Thinking through stories

 

 

Newswise  : Thinking through the News

 

اشاره کرد.

شما می توانیید کودکان را به دیدار از یک نمایشگاه هنری ببرید و سپس  حلقه کندو کاو را در خصوص نظرات و سوالات آنان در مورد بازدیدشان تشکیل دهید و یا از آنان بخواهید در مورد بازدیدشان  و چیزهایی که برایشان جالب بوده نقاشی بکشند..                 

 

 یک روش تدریس دیگر در کلاسهای p4c  استفاده از تصاویر محض وفقط نشان دادن آن تصاویر به دانش آموزان است در مرحله بعد تنها یک پرسش در رابطه با تصویر پرسیده می شود سپس حلقه کندوکاو شکل می گیرد و با کمک معلم بحث پیش میرود.

 

 

Does Time exist ?

در تصویر بالا از دانش آموزان بپرسید"زمان به جلو می رود یعنی چه"

 

برای کودکان پیش دبستانی استفاده از محرکهایی که در محیط زندگی و روزمره وجود دارد تمرین خوبی است که ذهن بچه را فعال کنیم و او را وادار به تفکر سازیم.از بین شمار زیادی اشیا روزمره که به بچه ها نشان می دهید می توانید از آنها بپرسید که بین این دو تا شی چه ارتباطی وجود دارد؟یا در بین این سه تا شی کدامیک عجیب است یا فرق دارد؟

انجمن آموزش فلسفه برای کودکان به خانم زهرا ابراهیمی کارشناس زبان انگلیسی خیر مقدم گفته و از خداوند متعال خواستار توفیق روز افزون در راهی که در پیش گرفته اند را دارد.

آموزش فلسفه به کودکان را ابوریحان بیرونی بیش از هزار سال پیش در کتابی که در آن هندسه را به دختری به نام ریحانه یاد داده بود شروع کرد اما متاسفانه این روش پایدار نماند و نظام حافظه محور جای آن را گرفت.

کودکان در کلاسهای فلسفه می آموزند که چگونه درباره موضوعات پیرامون خود عمیق تر بیندیشند و به راحتی درباره افکارشان سخن بگویند.آنها یاد می گیرند که خوب بشنوند و اندیشه هایشان را با هم سامان دهند.

از مهمترین اهداف کلاسهای فلسفه برای کودکان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱.بالا رفتن اعتماد به نفس در کودکان

۲.استفاده از دلیل و استدلال در بحث ها

۳.تقویت روحیه مشارکت

۴.بالا رفتن سطح قضاوت  و خود اصلاحی

۵.عادت به تفکر و کار گروهی

۶.راهیابی به قدرت حل مساله و نقادی و خلاقیت

۷.بروز استعدادهای پنهان کودک

۸.ارتقای سطح دروس دیگر مدرسه در نتیجه بوجود آمدن حس پرسشگری و روحیه حل مساله

 

ویژگی اصلی این برنامه داستان محور بودن آن است.داستانهایی برای کودکان نوشته می شود که به دلیل امتیازات متون داستانی مثلا ارتباط عاطفی و هیجانی این مفاهیم و روشهای استدلال حتی به کودکان منتقل می شود و آنان تفکر انتقادی و خلاق را می آموزند.قصه های زیادی که در قرآن آمده و هر کدام حامل پیامهای اخلاقی بسیاری است نشاندهنده اهمیت این روش آموزشی است.

 

 

 

فلسفه برای کودکان برنامه ای است که با هدف آموزش استدلال و مهارتهای تفکر به کودکان ارائه شده و سعی دارد بتواند تاثیر مثبت و ارزشمندئ بر نحوه تفکر کودکان داشته باشد.این برنامه اعتقاد دارد آموزش درست اندیشیدن استدلال کردن و مهارتهای تفکر به کودکان درست مانند مهارت خواندن و نوشتن باید از سالهای کودکی آغاز شود.آنها باید خودشان برای خودشان فکر کنند و بتوانند تصمیم گیرنده باشند.

 

دو کتاب جهت استفاده مربیان محترم در زمینه آموزش فلسفه در دست ترجمه و تالیف است.خانم مطهره ضیایی در حال ترجمه داستانهای کوتاه استاد پر جسپرسن می باشند تحت عنوان deep talesکه داستانهای کوتاه و بسیار جذابی است برای کودکان پیش دبستانی و کلاسهای اول ودوم ابتدایی.

    خانم مژگان محقق نیز در حال ترجمه داستانهای کوتاه هانس کریستین آندرسن داستان نویس مشهور دانمارکی  هستند که البته این داستانها توسط استاد پر جسپرسن جهت استفاده در کلاسهای p4c   بازنویسی شده اند.لازم به توضیح است که هر دو کتاب دارای راهنمای معلم و پرسشهای کلاسی نیز می باشند.در ضمن هم زمان با ترجمه این کتابها کارگاههای آموزشی نیز در دو مجموعه آموزشی برای مشاهده بازخورد کار  انجام شده تشکیل می گردد.

 

نقاشی های آورده شده در وبلاگ قسمتی از کار گروهی ما را در رسیدن به اهدافمان نشان می دهد.  

 

بزودی قسمتهایی از داستانهای ترجمه شده را در این جا خواهید دید.                                                                           

۱. مژگان محقق          کارشناس ارشد زبان انگلیسی                       دبیر زبان انگلیسی

۲.مطهره ضیایی          کارشناس زبان انگلیسی                              دبیر زبان انگلیسی

۳.فریبا افلاکی                                                                           مدیر دبستان ام البنین ۱

۴.خانم محسنی                                                                        مدیر مهدکودک و پیش دبستانی غزال   

۵.خانم ایرانپور             کارشناس ارشد فلسفه                                 دبیر فلسفه

۶.خانم  میر صانعی      کارشناس فلسفه                                              دبیر فلسفه     

۷.خانم زهرا ابراهیمی          کارشناس زبان انگلیسی                              دبیر زبان انگلیسی

۸.خانم نرگس بحرینی    کارشناس ارشد زبان انگلیسی                             دبیر زبان انگلیسی

سلام

 

پیوندهای بسیار جالب و پر محتوایی برایتان گذاشته ام حتما استفاده کنید.

 

 

با عرض سلام خدمت شما عزیزان علاقمند به برنامه فلسفه برای کودکان(p4c)

اینجانب مژگان محقق- مدرس زبان انگلیسی در آموزش و پرورش استان اصفهان- به همراه جمعی از فرهنگیان علاقمند به این برنامه انجمنی را تشکیل داده ایم تا بدین وسیله بتوانیم در پیشبرد اهدافمان در زمینه آموزش فلسفه به کودکان سریعتر عمل کنیم. لذا از کلیه همکاران و علاقه مندان دعوت می شود با نوشتن نام خود در قسمت نظر خواهی ما را از راهنماییهای خود بهره مند سازند.

با تشکر

  

ر